Rada Ministrów przyjęła 6 października 2026 r. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031. Wartość programu wynosi 102,4 mld zł, a około 30 mld zł ma zostać przeznaczone do dyspozycji samorządów. Dla gmin i powiatów to ważny sygnał: ochrona ludności staje się stałym elementem planowania inwestycji, organizacji pracy i budżetu na kolejne lata.
Podstawą systemu jest ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Ustawa zakłada, że na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznacza się corocznie nie mniej niż 0,3% produktu krajowego brutto. Program OLiOC określa priorytetowe zadania oraz zasady ich finansowania i realizacji.
Pierwszy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej obejmował lata 2025–2026 i przewidywał łącznie 34 mld zł. Wsparcie obejmowało m.in. budowle ochronne, zabezpieczenie logistyczne i ciągłość dostaw, systemy alarmowania, a także edukację i szkolenia.
Nowy program przedłuża ten kierunek na kolejne pięć lat.
Łączna wartość programu to 102,4 mld zł. Środki zostały rozłożone na pięć lat:
W programie przewidziano m.in. działania związane z:
To oznacza, że w kolejnych latach finansowanie nie będzie dotyczyło wyłącznie infrastruktury. Równie ważne będą ludzie, procedury, ćwiczenia i przygotowanie organizacyjne.
Zgodnie z informacjami rządu około 30 mld zł z programu 2027–2031 ma zostać przeznaczone do dyspozycji jednostek samorządu terytorialnego. Podział środków będzie uwzględniał m.in. liczbę mieszkańców oraz szczególne uwarunkowania poszczególnych województw.
To nie oznacza jednak, że każda gmina czy powiat otrzyma z góry określoną kwotę. Finansowanie będzie powiązane z konkretnymi zadaniami i zasadami realizacji Programu, a środki dla JST są przekazywane z wykorzystaniem mechanizmów przewidzianych w ustawie, w tym za pośrednictwem wojewodów.
Dlatego dla samorządu ważne jest nie tylko samo pojawienie się pieniędzy, ale również dobre przygotowanie zadań, które można sfinansować.
Program obejmuje także edukację, szkolenia i ćwiczenia. To ważne, bo ochrona ludności nie kończy się na zakupie sprzętu czy przygotowaniu obiektu. Samorząd musi mieć również ludzi, którzy wiedzą, jakie działania podjąć przed, w trakcie i po wystąpieniu zagrożenia.
Program obejmuje lata 2027–2031, a przepisy przewidują możliwość planowania i finansowania inwestycji wieloletnich. Dla samorządu oznacza to większą możliwość przygotowania przedsięwzięć etapami — zamiast próbować realizować większe zadanie w ciągu jednego roku.
W praktyce warto więc już na etapie planowania budżetu odpowiedzieć sobie na pytania: jakie zagrożenia są najważniejsze dla naszej gminy lub powiatu, jakich zasobów brakuje i które zadania chcemy realizować w 2027 r., a które w kolejnych latach.
Ustawa przewiduje regularne szkolenia osób wykonujących zadania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Szkolenia powinny odbywać się nie rzadziej niż raz w roku, a organy ochrony ludności mają obowiązek przeprowadzania ćwiczeń również nie rzadziej niż raz w roku.
W praktyce oznacza to potrzebę stworzenia stałego systemu: aktualnej listy osób odpowiedzialnych za zadania OLiOC, rocznego planu szkoleń oraz harmonogramu ćwiczeń.
Przy rotacji pracowników jest to szczególnie istotne. Wiedza nie może zostać „w głowie” jednej osoby, która po kilku latach odchodzi z urzędu.
Skala zainteresowania działaniami Akademii OLiOC pokazuje, że temat ochrony ludności jest ważny również dla mieszkańców. Do połowy września 2026 r. w działaniach Akademii uczestniczyło już ponad 400 tys. osób. Pod koniec sierpnia w ramach Krajowego Treningu Reagowania przeprowadzono działania w blisko 1500 miejscach, z udziałem ponad 154 tys. osób.
Dla gminy może to być punkt wyjścia do własnych działań edukacyjnych: ćwiczeń ewakuacyjnych, spotkań dotyczących sygnałów alarmowych, przygotowania mieszkańców na przerwy w dostawach mediów czy podstaw reagowania na lokalne zagrożenia.
Przyjęcie Programu na lata 2027–2031 oznacza przede wszystkim większą stabilność planowania. Samorząd może patrzeć na ochronę ludności nie jako na jednorazowy projekt, ale jako na ciągły system obejmujący infrastrukturę, wyposażenie, procedury, szkolenia i ćwiczenia.
Warto więc już teraz przeanalizować:
W Pegaz Group realizujemy szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu MSWiA, jako podmiot z akredytacją Akademii Pożarniczej.
W każdym szkoleniu rozwijamy te zagadnienia, które są szczególnie istotne dla danej jednostki, uwzględniając jej strukturę organizacyjną, zakres realizowanych zadań oraz lokalne uwarunkowania i potencjalne zagrożenia.
Zajęcia prowadzą m.in. byli oficerowie Państwowej Straży Pożarnej, żołnierze Wojska Polskiego oraz doktorzy nauk o bezpieczeństwie.
Planujecie budżet na 2027 rok? Warto już teraz zaplanować szkolenia i przygotowanie kadry odpowiedzialnej za ochronę ludności i obronę cywilną. Przygotujemy ofertę dopasowaną do struktury JST, lokalnych zagrożeń i zakresu zadań, które samorząd chce realizować w ramach Programu OLiOC.
Sprawdź nasze poprzednie wpisy!